~ Sanal Pencere ~

Geçtiğimiz haftalarda ‘ Kriz yönetimleri iflas etti ‘ başlıklı yazımda , mortgage fırtınasının patronlara etkilerinden bahsederken , zararlara da değinmiştim. Bu zararlar ise dünya piyasalarına etkilerini son dönemlerde şiddetle hissettirmeye başladı.

Ben mortgage kredilerini ve bununla beraber doğan hedge fonları bir fırtına olarak görüyorum.Genelde fırtınalar eserken herkes evinde oturur,bittiğinde ise ziyan tesbit çalışmalarına başlar. Bu fırtınada ise tam tersi oldu.Fırtına eserken herkes dışarı çıktı ve uçmayı tercih etti. Fırtına dindiğinde ise evinde oturarak ziyanları tesbit etmeye başladı.

Kısa bir özet yapalım önce.Örneğin ; ben cebinde parası olmayan ancak ev alma isteği olan bir adamım.Bankaya gittim ve kredi istedim.Bankadan subprime kredisi aldım.Aldığım kredi gerçekten iyi bir paraydı ve evle yetinmeyip bir de araba alayım dedim.Ben kendi kendime bir krediyle ne kadar çok şey yapacağım diye düşünürken , o kredinin nelere kadir olacağını hiç düşünmedim. Bankadan aldığım o kredi doğurmaya başladı. Kredi parayı doğurdu ve hedge fonlar sayesinde piyasalara yayıldı. Yayıldı ama hiçbir piyasa kendisine gelen paranın kaynağını bilemedi. İnanılmaz bir likidite sağladı benim kredim. Ben o krediyi nasıl geri ödeyeceğim diye kara kara düşünürken , o kredi dünyanın çeşitli noktalarında ki insanlara müthiş kar sağladı.

Sonra gün geldi ben iyice sıkıştım. Aldığım krediyi ödeyemeyeceğim. Evi satsam evin de değeri düşük. Gittim bankaya , dedim ben bu krediyi ödeyemiyorum. Size evi versem olur mu ?

Fıkra gibi bu olayın sonunda ne olduysa oldu. Kredisini ödeyemeyen insanlar kredi veren kuruluşları zor durumda bıraktı. Ama esas sorun o kredilerin geri ödenememesi değil , o kredilerle yapılan işlemler oldu. Yatırım kuruluşları ve bazı bankalar risk faktörleri yüzünden büyük zarar ettiler. Batan hedge fonlar sayesinde sarsıntılar yaşandı. Ortada kıyamet gibi dolaşan kısa süreli para uçtu. Fırtına buydu işte.

Şimdi ise bilanço zamanı. Amerika’da birbiri ardına gelen bilançolar ve zarar rakamları. Herkes bir ağızdan kriz doğuyor , ABD ekonomisi küçülüyor , resesyon kapıda söylemlerine başladı. Dow Jones ve Nasdac büyük düşüşler yaşadı. Şimdi sorulan soru , bu düşüşler devam edecek mi ?

1.si : Değeri trilyon dolar olan yatırım şirketlerinin 3-5 milyar dolar ziyan yazmaları ile büyük krize girilmez. Ortada halen dolaşan inanılmaz likidite döngüyü sağlamaya devam eder.

2.si : Bir ekonomi için en geçerli olan rakam ‘ Büyüme ‘ rakamıdır. ABD ekonomisinin önümüzdeki çeyrekte ve 2008′de büyümesinin yavaşlayacağı açık olmakla beraber resesyona girme durumunu dönem zarar rakamları göstermez.

3.sü : Piyasanın kendi kendisini toparlama mekanizması ihmal edilemez ve kısa süreli panikle kısa dönemde etki beklenerek , anlık müdahaleler yarar sağlamaz.

1.maddede ; Yatırım bankaları çok büyük ölçekli kuruluşlar.Bunların bu zarar rakamları yalnızca son dönemdeki mortgage fırtınasından etkilenen rakamları.Tamamen hazırlıksız ve kısa dönem büyük kar hazzına kapılarak açık denize açılma hırsından kaynaklanan rakamlar.

2.maddede ; ABD’de büyümenin yavaşlayacağı önceden bekleniyordu.Bu rakamlar üzerine bu beklenti şiddetlendi. Ancak ABD ekonomisi hizmet sektöründe faaliyet gösteren bir ekonomi aynı zamanda. Üretim dışında hizmet sektöründe ki etkilere bakmak gerekir. İnsanların tüketim alışkanlıkları çok önemli bir gösterge. Marjinal tüketim eğilimlerinde olacak bir değişme incelemede yarar sağlar. 2 gün sonra şükran günü ve aralık sonuna doğru Noel ve Yılbaşı alışverişleri belirleyici bir gösterge olabilir.

3.maddede ; FED piyasaya çok müdahele etmeye başladı. Sağlıklı yapıya kavuşmaya çalışan piyasaları olumsuz etkiliyor. Piyasa faiz indirimi beklentisi ile sürekli olağandan çıkıyor. Zarar rakamları ile beraber bütün yorumu resesyona bırakarak faiz indirimi bekliyor. Bir nevi piyasa oyuncularının kontrolünde kalıyor. Ağustos ayına kadar enflasyon önemli risk, faiz indirmeyebilirim mesajı veren FED , doların hızla artan değer kaybına rağmen indirime devam ediyor. Son enflasyon açıklamasından sonra 1 tam baz puanlık indirim yapmış olacak.

ABD piyasalarının gelişmekte olan piyasalara etkisi açık oluyor. Ancak bu dönemde ABD’ye kıyasla daha düşük oranda bir düşüş gösterdik. Pozisyon alan yatırımcılar pek korku göstermediler ve pozisyonlarını korudular. Panik ortamı ile gelen satışları alım fırsatı olarak görenler dahi oldu.

Son paragrafta kişisel yorumumu yapmak istiyorum. Yurtdışı kesinlikle takip edilmesi gerekiyor. Ancak şuan gelen bilanço rakamlarıyla panik yapmayı uygun bulmuyorum. Dediğim gibi 3-5 milyar dolarlık ziyan kalemi çok önemli değil. Ekonominin büyüme rakamları ve halkın tüketim eğilimi en ciddi gösterge. Bunlarda meydana gelecek düşüş paniğin artmasına neden olur. Bu günlerde ise yılbaşı öncesi bu seviyelerin pozisyon için uygun olduğunu düşünüyorum. ABD ekonomisi güçlü bir ekonomidir ve kaybettiğini geri alabilecek performansa sahiptir.

Kendi piyasamızda ki sıcak para biraz daha ılımaya başlamıştır. Bu paranın tamamen çıkması artık pek mümkün gözükmüyor. Her türlü risk ekonomilerde mevcuttur ancak yaratılmaya çalışılan kara bulutlar , yaratıcılarının üstüne çökmesiyle yok olur.

Son söz petrol ve altına. Okuması güzel bir senaryo oluşturanlara teşekkürler. Petrol şuan tarihi zirvesinde bile değil ve bu kadar kartel olan ve emtia gibi değerlenmeye başlayan petrolün , bu belirsizlik ortamında spekülatif olarak yükselmesi kadar doğal birşey olamaz. Petrol ve altınla ilgili yazımı ayrı olarak yazacağım.

İçinde bulunduğunuz günlerde gözleriniz karanlıktan birşey görmüyorsa korkmayın. Sabaha çok az kalmıştır…

Bol kazançlı günler dilerim.

Dinçer Keskinpala

20-11-2007

Not : Bu yazı kesinlikle yatırım tavsiyesi değildir. Tamamen kişisel yorum ürünüdür. Kişinin yorumlayıp yaptığı yatırımdan dolayı örnek gösterilip sorumluluk yüklenemez.